Κοινό φάρμακο για το άσθμα καταστέλλει επιθετικούς καρκίνους, όπως του στήθους

Έναν απρόσμενο «σύμμαχο» του καρκίνου μέσα στο ανοσοποιητικό σύστημα αποκαλύπτει νέα επιστημονική μελέτη και συγχρόνως προτείνει έναν πιθανό τρόπο να ενισχυθεί η δράση της ανοσοθεραπείας. Οι ερευνητές δείχνουν ότι ένας υποδοχέας που σχετίζεται με φλεγμονώδεις αντιδράσεις, γνωστός ως CysLTR1, φαίνεται να παίζει καθοριστικό ρόλο στο πώς ο οργανισμός παράγει συγκεκριμένα λευκά αιμοσφαίρια που τελικά βοηθούν τους όγκους να επιβιώσουν και να αντισταθούν στις θεραπείες.

Στον καρκίνο, το ανοσοποιητικό σύστημα δεν λειτουργεί πάντα υπέρ του οργανισμού. Σε πολλές περιπτώσεις, ο όγκος καταφέρνει να χρησιμοποιήσει προς όφελός του μηχανισμούς άμυνας και να τους μετατρέψει σε εργαλεία προστασίας του. Ένας από αυτούς τους μηχανισμούς είναι η λεγόμενη «έκτακτη μυελοποίηση», δηλαδή η υπερπαραγωγή συγκεκριμένων κυττάρων του αίματος από τον μυελό των οστών. Αυτά τα κύτταρα, κυρίως ουδετερόφιλα, συχνά αποκτούν κατασταλτικές ιδιότητες και εμποδίζουν τα Τ-λεμφοκύτταρα να επιτεθούν στον όγκο.

Η νέα μελέτη, που δημοσιεύεται στο περιοδικό Nature Cancer, δείχνει ότι ο CysLTR1 βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της διαδικασίας. Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι η ενεργοποίησή του ενισχύεται από φλεγμονώδη σήματα που εκκρίνονται από τους ίδιους τους όγκους. Αυτό οδηγεί τον μυελό των οστών να παράγει περισσότερα ουδετερόφιλα, αλλά όχι «κανονικά» κύτταρα άμυνας. Αντίθετα, δημιουργούνται κύτταρα που καταστέλλουν την ανοσολογική απόκριση και βοηθούν τον καρκίνο να προχωρήσει.

Πώς διεξήχθη η μελέτη

Για να καταλήξουν σε αυτά τα συμπεράσματα, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν πειραματικά μοντέλα ποντικών με καρκίνο, γενετικά τροποποιημένα ζώα στα οποία απενεργοποιήθηκε το γονίδιο του CysLTR1, καθώς και φαρμακευτική αναστολή του υποδοχέα με ήδη υπάρχοντα φάρμακα. Παράλληλα, ανέλυσαν κύτταρα από μυελό των οστών, αίμα και όγκους, χρησιμοποιώντας τεχνικές όπως κυτταρομετρία ροής και ανάλυση γονιδιακής έκφρασης. Έτσι μπόρεσαν να παρακολουθήσουν πώς αλλάζει η συμπεριφορά των ανοσοκυττάρων, όταν απουσιάζει ή μπλοκάρεται ο συγκεκριμένος υποδοχέας.

Τι έδειξαν τα αποτελέσματα

Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά: όταν ο CysLTR1 απενεργοποιήθηκε, η παραγωγή των «κατασταλτικών» ουδετερόφιλων μειώθηκε σημαντικά. Ταυτόχρονα, τα Τ-κύτταρα του ανοσοποιητικού έγιναν πιο ενεργά και ικανά να αναγνωρίσουν και να επιτεθούν στα καρκινικά κύτταρα. Οι όγκοι σε αυτά τα πειραματόζωα αναπτύσσονταν πιο αργά και τα ζώα επιβίωναν περισσότερο.

Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι ότι η αναστολή του CysLTR1 φαίνεται να «ξαναπρογραμματίζει» τον τρόπο με τον οποίο ωριμάζουν τα κύτταρα του μυελού των οστών. Αντί να παράγονται κύτταρα που καταστέλλουν την ανοσία, δημιουργούνται ουδετερόφιλα με πιο «ενεργή» και υποστηρικτική για το ανοσοποιητικό συμπεριφορά. Σε μοριακό επίπεδο, αυτή η αλλαγή συνδέεται με τη δράση συγκεκριμένων γενετικών ρυθμιστών που επηρεάζουν την παραγωγή κοκκίων μέσα στα κύτταρα, τα οποία περιέχουν πρωτεΐνες σημαντικές για τη λειτουργία τους.

Η μελέτη δείχνει επίσης ότι τα κατασταλτικά ουδετερόφιλα δεν βοηθούν τον καρκίνο μόνο με το να μπλοκάρουν τα Τ-κύτταρα. Συμβάλλουν και στη δημιουργία ενός περιβάλλοντος μέσα στον όγκο που ευνοεί την ανάπτυξη και τη μετάσταση, ενώ σχετίζονται και με αντίσταση στις θεραπείες. Όταν ο CysLTR1 απουσιάζει ή μπλοκάρεται, αυτό το «τοξικό» ανοσολογικό περιβάλλον μειώνεται αισθητά.

Ένα από τα πιο σημαντικά ευρήματα αφορά την ανοσοθεραπεία με αναστολείς του PD-1, μια σύγχρονη αγωγή κατά του καρκίνου, η οποία, σε πολλά περιστατικά, δεν αποδίδει. Όμως, όπως φάνηκε στη μελέτη, η αναστολή του CysLTR1 μπορεί να «ξεκλειδώσει» αυτή την αντίσταση, κάνοντας την ανοσοθεραπεία πιο αποτελεσματική σε πολλαπλά μοντέλα καρκίνου.

Οι προοπτικές της μελέτης

Τα ευρήματα της μελέτης ανοίγουν τον δρόμο για την αξιοποίηση και στην ογκολογία φαρμάκων που χρησιμοποιούνται σε άλλες παθήσεις, όπως το άσθμα. Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι η μοντελουκάστη, ένας γνωστός αναστολέας του CysLTR1, που σε πειραματικά μοντέλα ενίσχυσε τη δράση της ανοσοθεραπείας.

Συνολικά, η έρευνα αλλάζει τον τρόπο που κατανοούμε τη σχέση ανάμεσα στη φλεγμονή, το ανοσοποιητικό σύστημα και τον καρκίνο. Αντί να βλέπουμε τα ουδετερόφιλα μόνο ως «αμυντικά» κύτταρα, αποκαλύπτεται ότι μπορούν να μετατραπούν σε παράγοντες που διευκολύνουν την ασθένεια. Ο CysLTR1 λειτουργεί σαν διακόπτης σε αυτή τη διαδικασία.

Αν και τα αποτελέσματα προέρχονται κυρίως από πειραματικά μοντέλα και χρειάζονται κλινική επιβεβαίωση σε ανθρώπους, ανοίγεται ένας νέος δρόμος: ο στοχευμένος «επαναπρογραμματισμός» του μυελού των οστών ώστε το ανοσοποιητικό να μην υπονομεύει αλλά να ενισχύει τις θεραπείες κατά του καρκίνου.